اثر ژازه تباتبایی - jazeh tabatabai

ژازه تباتبایی

گالری شهریور ششمین نمایشگاه خود را به نمایش مجموعه‌ای ارزنده از آثار هنرمند فقید ژازه تباتبایی (طباطبایی) اختصاص داده است. ژازه تباتبایی متولد 1309 در تهران، نقاش، مجسمه‌ساز، شاعر و نمایش‌نامه‌نویس ایرانی بود که در بامداد 20 بهمن ماه سال  1386 به‌ دليل عوارض ناشی از عفونت ريه، مشكلات قلب، كليه و دستگاه تنفسی چشم از جهان فروبست. نقاشی‌ها و مجسمه‌های ژازه در موزه ها و مجموعه های شخصی مانند موزه لوور پاریس، موزه مترو پولیتن نیویورک، موزه هنرهای معاصر تهران، پریوات کلکسیون آلمان، مجموعه شخصی فرح دیبا و امیر عباس هویدا موجودند1.

ژازه تباتبایی تیپ هایی از درون جامعه ایرانی مانند میراب و فانوس کش و قزاق و لوطی عنتری و رقاص و … که اندک اندک بر اثر هجوم فرهنگ جدید از دست می رفتند را مضمون مجسمه هایش قرار می داد و در واقع فولکلور هنرهای تجسمی ایران بیشتر در کارهای او تجلی داشت2.
› جواد مجابی

ژازه تباتبایی از نفرات اولیه‌ی مکتب سقاخانه به شمار میرود. او هیچگاه این مورد را نفی ننموده و از طرفی شیوه‌های بیانی و آفرینش هنری وی موید این امر است. ژازه تباتبایی درکل هنرمندی شورشی و رادیکال می‌باشد که در رفتار، گفتار و نوشتار، غریبه گرا بوده و از این جهت همانند اکثر هنرمندان سرشناس دوران مدرنیته است. هنرمند نام خود را از علی به «ژازه» تغییر می‌دهد و در نوشتار و امضاء آثار خود به جای طباطبایی از «تباتبایی» استفاده می‌کند. هرچند هنرمند درگفتار با سنت برخورد افراطی داشته ولی در آفرینش آثار خود عملا راه میانه را در پیش گرفته وآثاری درمیانه‌ی سنت و مدرنیته می‌آفریند3.

[su_expand more_text=”نمایش تمام متن” less_text=”نمایش خلاصه متن” height=”150″ hide_less=”yes” text_color=”#777″ link_color=”#3f394e” link_style=”button” link_align=”right”]بهروز دارش به جهات مذکور ژازه تباتبایی را موثرترین مجسمه ساز دوران مدرنیته‌ی ایران میداند. یک: ژازه تباتبایی اصالت ماده را که تا آن زمان بر مجسمه‌سازی ایران حاکمیت داشته است با آفریدن آثارش زیر سوال می برد. ژازه تباتبایی با به کارگیری لوازم ازکارافتاده و دست دوم ماشین‌ها وغیره دست به آفرینش آثاری میزند که امروزه بعد ازگذشت سالیان، به عنوان آثار معتبر و ماندگار این حرفه تلقی میگردند. ژازه بدین طریق و به طور ضمنی، گشاینده‌ی راه و طریقی در مجسمه‌سازی ایران می‌شود که با هر ماده‌ای می‌توان اقدام به آفرینش هنری نمود وآنچه دراین پروسه اهمیت دارد ایده‌ی هنرمندانه می‌باشد، نه ماده. دو: ژازه تباتبایی فاقد مهارت‌های دست متداول در دوران خود و به کارگیری آنها درآفرینش هنری بوده ولذا آنچه برای هنرمند در درجه ی اهمیت قرار دارد ایده‌ی هنرمندانه است که براساس تخیلات و تصورات و حالتهای روانی-اجتماعی و وجودی هنرمند رخ میدهد که عینیت یافتن آنها میتواند به وسیله‌ی خود هنرمند یا شخص دیگری در چارچوب تخیلات و ایده‌های هنرمند انجام پذیرد. به عبارت دیگر کلیه ی آثار ژازه تباتبایی براساس ایده‌ی اولیه‌ی وی و با مهارت جوشکاری آقا مصطفی (همکار و جوشکار ژازه تباتبایی) صورت میگیرد که بدین ترتیب دستان هنرمند نقش اساسی در آفریش آثار وی نداشته است. دراینجا هنرمند مهارتهای دست را درآفرینش اثر هنری زیر سوال برده و مانند هنر عکاسی به ایده و انتخاب هنرمندانه اصالت داده و مورد اهمیت قرار میدهد واز این طریق تحولی عظیم در مجسمه‌سازی ایرانی حاصل میگردد که تا آن زمانی چندان مورد توجه و عمل نبوده است. سه: ژازه نباتبایی در پروسه‌ی آفرینش مجسمه‌های خود رابطه‌ی متداول، حاکم ویکسویه‌ بین سوژه و ابژه را دگرگون نموده و در مراحلی از آفرینش هنری خود به ابژه‌های هنری (لوازم یدکی فرسوده) به عنوان یک موجود زنده می‌نگرد و این در حالتی است که به لوازم ریخته شده دراطراف خود می‌نگرد و ازمیان آنها و در ارتباط با سایر ابژه‌های موجود، ابژه ی مناسب را برای جوشکاری در محل مورد نظر انتخاب نموده و آن را به همکار جوشکار خود پیشنهاد می نماید. (چه اگر این ابژه‌ها نبودند انتخاب دیگری صورت می گرفت و اثری دیگر آفریده میشد). آنچه دراین پروسه رخ میدهد این است که روش مورد عمل هنرمند به رابطه ی یکسویه بین سوژه و ابژه خاتمه داده و انتخاب ابژه‌ها تحت تاثیر حضور آنها ودریک فضای میانه‌ی سوژه و ابژه رخ میدهد و هنرمند در این فضای مشترک دست به انتخاب میزند و به ترتیبی تحت تاثیر ابژه‌های موجود قرار میگیرد. به نظر این رخداد، یعنی دگرگونی رابطه ی سوژه و ابژه، امروزی ترین و مهمترین دست آورد ژازه تباتبایی برای هنر مجسمه‌سازی ایران است.

<br/>

› بهروز دارش – از کاتالوگ نمایشگاه

[/su_expand]

نمایش آثار ژازه تباتبایی از روز جمعه، پنجم آذر در گالری شهریور گشایش یافته است و نمایش آثار تا دهم دی ماه ادامه خواهد داشت. برخی از آثار به نمایش درآمده (برای بهتر دیدن تصاویر در ابعاد کامل بر روی آنها کلیک کنید):


_________________________________
1 و 2 – برگرفته از در گذشت ژازه تباتبایی؛ ‘پیکاسوی ایران’ 
3- برگرفته از ژازه تباتبایی و تاثیرش بر مجسمه‌سازی ایران | بهروز دارش | کاتالوگ نمایشگاه

گالری شهریور

گالری شهریور | به نشانیِ تهران، خیابان الهیه، خیابان خزر شمالی، بن بست هرمز، پلاک 9 | شماره تماس: 22003300- 26601049 | ساعات بازدید: 15 الی 20 ›› اطلاعات بیشتر